Desinfectiemiddelen voorkomen infectieoverdracht

Desinfectiemiddelen zijn stoffen die worden gebruikt om het aantal ziektekiemen op verschillende oppervlakken te verminderen. Men onderscheidt desinfectiemiddelen naar toepassingsgebied in oppervlaktedesinfectiemiddelhanddesinfectiemiddelhuiddesinfectiemiddel, instrumentontsmettingsmiddel en desinfecterende wasmiddelen.
 
Afhankelijk van de actieve bestanddelen in het ontsmettingsmiddel werkt het tegen verschillende organismen. Welk desinfectiemiddel wordt gebruikt hangt voornamelijk af van het werkzaam spectrum en het gewenste toepassingsgebied. In hygiënegevoelige gebieden moet zo mogelijk een breedspectrummiddel worden gebruikt; in niet-kritische gebieden voltstaat een ontsmettingsmiddel met een normaal werkzaam spectrum.
 
Naast het kiezen van het meest geschikte desinfectiemiddel is de correcte toepassing ook van doorslaggevend belang. Dit omvat niet alleen de naleving van de inwerktijd, maar ook de juiste omgang wat betreft de dosering en toepassing.

Enkele bestanddelen van ontsmettingsmiddelen en hun werkzaam spectrum in een oogopslag 

Werkzame stof Bacteriën Schimmels Virussen
Alcoholen bactericide fungicide deels virucide
Aldehyden bactericide fungicide virucide
Perazijnzuren bactericide fungicide virucide
Fenolen bactericide/
bacteriostatisch
fungicide virucide (variabel)
Waterstofperoxide bactericide fungicide virucide
Stikstofverbindingen bactericide 
(beperkt bij gram-negatieven)
fungistatisch virucide  
Bron: Wikipedia

 
Huiddesinfectie

Huiddesinfectie

Het desinfecteren van de huid dient als voorbereiding op medische ingrepen waarbij de huidbarrière wordt doorbroken. Deze omvatten onder meer injecties, operaties, infusies, bloedafnames en puncties.

De desinfectie van de huid zorgt ervoor dat zowel de residente, dat wil zeggen lichaamseigen huidflora, als de transiënte, de zogeheten contactflora onschadelijk worden gemaakt. Dit is de enige manier om te garanderen dat geen ziektekiemen vanuit het betroffen huidgedeelte de wond binnendringen tijdens de ingreep. De inwerktijd hangt bij de huiddesinfectie af van het te desinfecteren huidgedeelte. Bij een huid die weinig talgklieren heeft, zoals bijvoorbeeld op de armen of benen, kan voor een kortere inwerktijd gekozen worden. Deze bedraagt afhankelijk van het huiddesinfectiemiddel bij injecties en puncties tussen de 15 en 60 seconden, bij operaties en puncties overeenkomstig langer. Voor alle ingrepen bij een huid met veel talgklieren (hoofd-, voorste en achterste zweetbanen), moet de inwerktijd van het ontsmettingsmiddel minimaal 1 minuut, afhankelijk van de situatie zelfs tot ruim 10 minuten bedragen.

 

Oppervlaktedesinfectie

In de wetenschap dat ziektekiemen maandenlang op de meest uiteenlopende oppervlakken kunnen overleven is oppervlaktedesinfectie in de gezondheidszorg bijzonder belangrijk. In het bijzonder oppervlakken met frequent huidcontact (zoals deurklinken), oppervlakken rond de patiënt zoals onderzoekstafels of oppervlakken in sanitaire ruimten en diverse werkbladen dienen regelmatig te worden ontsmet om de verspreiding van ziektekiemen via stof of de handen van het personeel dan wel de patiënten te voorkomen.
Veegdesinfectie heeft altijd de voorkeur - sproeidesinfectie mag alleen uitgevoerd worden op slecht toegankelijke oppervlakken, aangezien deze geen volledig betrouwbaar effect heeft en ook kan leiden tot gezondheidsgevaar door het verspreiden van aerosolen.
 
Afhankelijk van het te ontsmetten oppervlak worden desinfectiemiddelen met verschillende actieve bestanddelen gebruikt. Daarbij gaat het niet alleen om het gewenste werkzaam spectrum, maar ook om de materiaalcompatibiliteit van het desinfectiemiddel. Naast de gebruiksklare oplossingen zijn ook desinfecterende concentraten en doekjes leverbaar.
Oppervlaktedesinfectie

 
Handdesinfectiemiddelen

Handdesinfectie

Het belangrijkste desinfectiesoort is ongetwijfeld de handdesinfectie. In ruim 80 procent van de gevallen vindt de overdracht van infecties plaats van persoon tot persoon via de handen. Zodoende is handdesinfectie in de dagelijkse medische praktijk onontbeerlijk. Er wordt onderscheid gemaakt tussen hygiënische en chirurgische handdesinfectie. Hygiënische handdesinfectie wordt uitgevoerd voor en na elk patiëntcontact, na contact met potentieel besmettelijke stoffen alsmede bij aseptische handelingen. De inwerktijd bij hygiënische handdesinfectie is minstens 30 seconden.
Chirurgische handdesinfectie wordt vooral uitgevoerd voor invasieve ingrepen. Het omvat tevens de onderarmen en duurt, afhankelijk van het gebruikte desinfectiemiddel, minstens 1 - 3 minuten. Het doel van handdesinfectie is het aantal micro-organismen op de handen zo sterk te verminderen dat deze geen infectie meer kunnen veroorzaken. 
Ook bij handdesinfectie speelt het werkzame spectrum een beslissende rol. Andere belangrijke eigenschappen van een handdesinfectiemiddel zijn de huidcompatibiliteit, de inwerktijd en het remanentie-effect.

 

Instrumentendesinfectie

Instrumentendesinfectie is slechts een van de vele stappen die nodig zijn om instrumenten gereed te maken. Desinfectie van de instrumenten is belangrijk om het aantal potentieel besmettelijke ziektekiemen te verminderen. De verdere voorbereiding van de instrumenten verloopt zo veel veiliger voor het personeel. Instrumenten kunnen handmatig of machinaal worden ontsmet. Handmatige desinfectie wordt meestal uitgevoerd in een dompelbad gevuld met water, desinfectiemiddelconcentraat en de te ontsmetten instrumenten. De inwerktijd hangt af van het gebruikte ontsmettingsmiddel.

Bij het kiezen van het instrumentendesinfectiemiddel is het bijzonder belangrijk om aandacht te besteden aan de materiaalcompatibiliteit. Niet elk desinfectiemiddel kan voor elk instrument worden gebruikt.
Het is ook mogelijk om medische instrumenten te behandelen door middel van thermische of chemothermische processen in een geschikt reinigings- en ontsmettingsapparaat. Afhankelijk van het programma en de machine worden verschillende reinigings- en ontsmettingsmiddelen gebruikt.
Instrumentendesinfectie